Matematik Kaygısı Yaşayan Çocuklara Yönelik Ebeveynlere Öneriler
Matematik ödevlerini yapmak üzere masa başına oturmuş çocuğunuzdan şu sözleri duyuyor musunuz?
“Offf bu ders çok zor!”
“Matematiği gerçekten hiç ama hiç sevmiyorum.”
“Bütün arkadaşlarım matematiği yapıyor sınıfta bir tek ben matematik derslerini anlamıyorum.”
“Matematik derslerini anlamam konusunda kimse bana yardımcı olamaz. Asla bu dersi yapamayacağım.”
Evde matematik dersine yönelik bir konu geçtiğinde birçok ebeveyn çocuklarından sıklıkla bu cümleleri duyar. Çünkü çocuklar matematik dersine çalışırken veya ödev yaparken stres hissedebilirler. Ancak bazı çocukların matematiğe yönelik yaşadıkları stres durumu diğer çocuklardan farklıdır. Matematik dersine çalışırken veya ödev yaparken terleme, kaygı, korku durumlarının üst düzeyde olması, matematik derslerinde yaşanan panik hâli, çok basit sorularda dahi yaşanan korku ve heyecan durumundan kaynaklı soruları yapamama durumu ortada bir matematik kaygısının olduğunu bizlere gösterir. Matematik kaygısının ne olduğu, matematik kaygısına neden olan faktörleri, matematik kaygısını azaltmaya ve oluşmasını önlemeye ilişkin öğretmenlere yönelik önerilerimi bir önceki “Matematikten Pi Dakikada Kaçanlardan Mısınız?” başlıklı yazımda bahsetmiştim. Bu nedenle bu yazıda daha çok bu kaygıyı yaşayan çocukların ailelerine yönelik "Matematik kaygısı yaşayan çocuğum için ne yapabilirim?" sorusuna yanıt vermeye çalışacağım.
Çocukların matematik öğrenmeye başladığı ilk dönem okul öncesidir. Okul öncesinden itibaren çocuklarda matematiğe yönelik olumlu veya olumsuz tutum gelişir. İlkokulda her ne kadar daha somut konular görülse de yaş grubu büyüdükçe öğrenilen matematik konuları soyutlaşmaya ve öğrenci için zorlaşmaya başlar. Bu zaman diliminde korku veya kaygı geliştiren öğrenciler için işler daha da zorlaşarak matematik derslerinden kaçma davranışları başlar. Hatta daha ileriki yaş dönemlerinde matematik ile ilgili olan bir meslek dalı seçmeme, o meslek gruplarından uzak durma davranışı bile görülebilir. Bu durumda çocuklarda matematik kaygısının öncelikli olarak önlenmesi, oluşan kaygı durumunun ise azaltılması oldukça önemlidir. Araştırmalar öğrencilerin matematik ve fen alanındaki ilk yeterliliklerinin aile içerisinde yapılan uygulamalarda geliştiğini bizlere gösteriyor [3]. Bu durumda matematik kaygısının oluşma ve önleme sürecinde ailelerin üzerine önemli görevler düşüyor. Peki ebevenler çocuklarında oluşan matematik kaygısını önleme konusunda neler yapabilir?
Aile bireyleri kendilerine bu konu hakkında ilk olarak şu soruyu sormalılar: “Ben ev içerisinde matematiğe karşı ne kadar olumlu tutum sergiliyorum?” Değerli aile bireyleri eğer matematiğe karşı geçmişten gelen korkularımızı çocuklarınızın önünde dile getiriyor, olumsuz duygularımızı onların önünde yansıtıyorsak fark etmeden çocuklarınızın da matematiğe karşı olumsuz tutumlar geliştirmesine neden oluyoruz. İkinci olarak ise “ Çocuğum matematik derslerinde düşük not aldığında ya da hata yaptığında ona karşı ne kadar pozitif yaklaşım sergileyebiliyorum?”
Unutmayalım ki hiç kimse hata yapmadan öğrenemez. Öğrenme sürecinin doğasında hata yapmak vardır. Ancak yapılan hatalara karşı çevrenin gösterdiği yaklaşımlar çocukların öğrenme sürecini doğrudan etkiler. Evde yapılan hatalara karşı gösterilen tolerans düşükse, ev içerisinde negatif bir yaklaşım sergileniyorsa çocuklarda o işi öğrenmeye karşı korku başlar. Dolayısıyla ev içerisinde matematik kaygısı yaşayan bir çocuğumuz varsa bu kaygının neden oluştuğunu anlamak için öncelikle kendimize bu soruları sormalıyız.
Bu nedenle istemsizce çocuklarımızda matematik kaygısının oluşmasında bir etkimiz varsa ilk olarak kendi davranışlarımızı değiştirerek sürece başlamalıyız. Ayrıca ebeveynlerin çocuklarını matematiksel becerilere, matematiksel ilişkilerin keşfine ve gerçek yaşam problemlerinin çözümlerine odaklanan aktivitelere yönlendirmesi de matematik kaygısının oluşmasını önleme noktasında oldukça önemli. Bu noktada matematiğin anlamlı şekilde öğrenilmesi kaygı ve korkunun yaşanmasını engelleyerek çocukların matematiğe karşı olumlu tutum geliştirmesine yardımcı olacaktır. Araştırmacılar ([1]; [2]; [4] ) ebeveynler için çocuklarda oluşacak matematik kaygısını önlemek veya var olan kaygıyı azaltmak için bazı önerilerde bulunuyor. Şimdi o önerilere bir göz atalım:
Çocuklarınızın matematiğe ve bilime olan ilgisini teşvik edin ve başarılı olabileceklerine karşı inançlarını yükseltin.
Çocuklarınızın ilerlemesini kontrol edin.
Çocuklarınızın öğretmenlerini tanıyın ve onlarla iletişime geçin.
Ebeveyn-öğretmen ilişkisine önem verin ve okulu olabildiğince sık ziyaret edin.
İlgili atölyelere katılın (örneğin, ailelerin de katılım sağladığı matematik atölyeleri).
Resmî olmayan eğitim faaliyetlerini (örneğin, kütüphane veya matematik müzelerine geziler, kültürel ve eğitici etkinlikler) çocuklarınızla paylaşın.
Çocukların düzenli olarak okula gitmelerini sağlayın.
Okul sonrası, hafta sonu veya yaz tatilinde gerçekleştirilen matematik zenginleştirme programları hakkında bilgi edinin ve çocuğunuzun/çocuklarınızın bu etkinliklere katılımını teşvik edin.
Çocuğunuzun/çocuklarınızın sahip olabileceği matematik kaygısının farkında olun ve korkularınızı yansıtmamaya dikkat edin.
Çocuğunuzla/çocuklarınızla matematik ve bilimin gelecek başarısı ile ilgisi hakkında konuşun.
Çocuğunuzun/çocuklarınızın nitelikli matematik dersleri aldığından emin olun.
Çocuğunuzun matematik kaygısını azaltmak için birlikte yapabileceğiniz aktiviteler
Matematik kaygısı yaşayan çocukların bu korku durumundan kurtulması için ön yargılarından arınması, matematiği sevmesi, matematik dersine karşı ilgisinin artması ve matematiği hayatının içerisinde görmesi son derece önemli. Ancak matematik hep okullarda görülen bir ders olarak algılandığı ve toplumun çoğunda matematik dersine yönelik bir ön yargı olduğu için evde destek verme konusunda aileler biraz çekinebiliyor. Ebeveynler olarak çocuklarımızla geçirdiğimiz zaman dilimlerine küçük matematik uygulamaları ekleyerek çocuklarımızın matematiği sevmesini sağlayabilir, yaşadıkları kaygı ve korku durumunun azalmasına yardımcı olabiliriz. Peki çocuklarımızın matematik kaygısını azaltacak hangi uygulamaları onlarla birlikte yapabiliriz? Bir matematik eğitimcisi olarak çocuklarınızla hem keyifli vakit geçirebileceğiniz hem de çocuklarınızda oluşan matematik kaygısını azaltacak bazı önerilerde bulunacağım. Hadi başlayalım:)
1) Çocuklarla yapılabilecek en güzel aktivitelerden biri onları mutfağa dâhil etmektir. Bir pazar günü güzel bir limonlu kek tarifini çocuğunuzla birlikte yapabilir, ona ölçü kaplarını kullandırabilirsiniz. Ayrıca tarifinizin ölçülerini değiştirerek limonlu kekiniz hakkında konuşmalar yapabilirsiniz. Örneğin kekinizi 4 kişilik yapmaya karar verdiniz ancak bir anda evinize misafir olarak iki kişinin daha geleceğini öğrendiniz. Tarifinizin ölçüleri nasıl değişir? Kekinizi pişirdiniz ve artık servise hazır. Şimdi kesirleri işin içine katma vakti geldi. Çocuğunuzla birlikte keki önce çift sayılarda olan kişi sayısına (2,4,6,8.. ) sonrasında ise tek sayılarda (3,5,7..) olan kişi sayısına nasıl böleceğinizi tartışabilirsiniz.
2) Okullardaki matematik derslerinde özellikle de küçük yaş gruplarında daha çok hesap yapma ve işlemler üzerine yoğunlaşıldığını görüyoruz. Ancak tekrarlı şekilde yapılan ve günlük hayat ile bağlantısı olmayan hesaplama işlemleri bazen çocukları korkutabiliyor. Bu nedenle özellikle market alışverişine çıktığınızda yanınıza alabileceğiniz en güzel araç hesap makinesi olabilir. Çocuğunuzdan alışveriş sırasında hesaplama işlemleri konusunda yardım isteyebilirsiniz. Örneğin çocuğunuzdan alacağınız ürünlerin fiyatlarını karşılaştırmasını, en ekonomik ürünün hangi markada olduğunu bulmasını, ürünlerin birim fiyatlarının hesaplamasını, indirim yüzdelerini bulmasını, toplam alışveriş tutarını hesaplamasını isteyebilirsiniz.
3) Peki çocuğunuzla bir tatil planlaması yapmaya ne dersiniz? Çocukların en sevdiği etkinliklerden biri de tatile gitmektir. Çocuğunuzla birlikte sanal ortamdan tatil planı yapabilirsiniz. Beraber konaklama, yol, gezilecek yerler ve yeme ücretlerinin hesaplamasını yaparak harika bir gezi planı oluşturabilirsiniz.
4) Ev içerisinde yapılacak bir diğer aktivite ise ölçme etkinliğidir. Çocuklarınızla birlikte şerit metre ile evinizin yerleşim planını tekrar gözden geçirebilir, oda içerisinde eşyaların yerlerinde değişiklikler yapabilirsiniz. Çocuğunuzdan odasının kaç metrekare olduğunu bulmasını, eşyalarının oda içerisinde ne kadar alan kapladığını çizmesini isteyebilir, odasının alanının eşyaların yerlerini değiştirmesine imkân sağlayıp sağlamadığını birlikte tartışabilirsiniz.
Bu tarz aktiviteler çocuğunuzla birlikte güzel vakit geçirmenizi sağlayarak onlara matematiği sevdirebilir. Bir önceki yazımda da bahsettiğim gibi çocuklarımızda matematik kaygısının oluşmasını önlemek ve oluşan kaygı durumuna yönelik çözümler üretmek için öncelikle sevgi tohumları ekmeliyiz. Çünkü sevgi korkunun üstesinden gelecektir.




