Matematik Eğitimi Kooperatifi; matematik eğitimine yönelik yenilikçi içerikler üretmek, paylaşmak ve alana etkili katkı sağlamak amacıyla kurulmuş bir eğitim kooperatifidir.
Kim Sevmez Ki Oyunu? Haydi Sizinle Bir Oyun Oynayalım! Matematik Eğitiminde Oyunlaştırma
YazarDuygu Alyeşil Kabakçı
Yayın Tarihi
Başlığı okuduğunuzda içinizde bir kıpırtı oluştu mu?
Oyun çocukluktan yetişkinliğe kadar hangi yaşta olursa olsun her insana mutluluk veren bir etkinliktir. Yetişkinler de çocuklar gibi oyundan ve içinde oyun olan faaliyetlerden hoşlanır ve mutlu olurlar. Yetişkinlerin yaptıkları spor aktivitelerinde, izledikleri televizyon programlarındaki yarışmalarda (kutu açma, parkur oyunları, bilgi yarışmaları vb.) oyunlaştırmadan kesitler görebiliriz. Bunun yanında pazarlama ve bankacılık sektörlerinde karşımıza çıkan puan tabanlı ödül sistemlerinde, iş dünyasında performansa dayalı verilen ödüllerde oyunlaştırmanın etkili bir araç olarak kullanıldığını görmekteyiz [5].
Otellerde rastlamışsınızdır belki, akşamları animasyon programları olur. Kimi iş adamı, kimi avukat, kimi mühendis insanlar sahneye çıkar! Binbir komiklikler, taklitler ve aktiviteler yaparlar. Tatilleri bitince de kravatlarını takıp işlerine devam ederler. Peki hiç yetişkin eğitimlerinde bulundunuz mu? Bir drama faaliyetinde çocuk gibi mutlu olan katılımcılar aldıkları eğitimlerin içeriğine oyun katıldığında nasıl da keyif alıyorlar! O zaman hayatlarının çoğu oyunlardan ibaret olan çocuklar neden oyunlarla öğrenmesin?
Matematik eğitiminde oyunlaştırma: Matematik eğitiminde oyunlaştırma, öğrencilerin matematik becerilerini geliştirmenin eğlenceli ve etkili bir yoludur [3]. Bu yaklaşım, matematiğin daha keyifli hâle getirilmesini sağlayarak öğrencilere matematiksel kavramları oyunlar aracılığıyla etkileşimli bir şekilde anlama ve keşfetme fırsatı sunar. Bu sayede öğrencilerin motivasyonlarını artırmalarını sağlayarak öğrenmeyi daha etkili hâlegetirebilir [1]; [4] Bu yöntem, öz güvenibartırarak öğrencilerin matematikle ilgili olumsuz düşünce kalıplarını değiştirebilir ve matematikle ilgili pozitif bir tutum geliştirmelerine yardımcı olur.
Aynı zamanda matematiğe yönelik kaygılarını azaltmalarına ve matematiği daha etkili bir şekilde öğrenmelerine olanak sağlar. Bununla birlikte oyunlar, öğrencilerin iş birliği yaparak öğrenmelerine olanak tanımak açısından da faydalı olabilir. Matematik eğitiminde oyunlaştırma, etkileşimli oyunlar, bulmacalar, kart oyunları veya çevrim içi uygulamalar gibi çeşitli oyun biçimlerini içerir. Bu oyunlar öğrencilerin problem çözme becerilerini geliştirmek, soyut matematik kavramlarını somut hale getirmek ve öğrenmeyi daha keyifli hâle getirmek için kullanılır. Matematik eğitiminde oyunlaştırma uygulamalarında kullanılabilecek başlıca yöntemler şu şekilde sıralanabilir:
Görsel 1. Matematik eğitiminde kullanılan bazı oyunlaştıma yöntemleri
Öğrencilerin bir konuyu öğrenmelerini istediğimizde veya pekiştirmeyi amaçladığımızda matematikte oyunlaştırma yaklaşımı kullanarak matematik etkinlikleri tasarlayabiliriz.
Matematik eğitiminde oyunlaştırma etkinliği nasıl hazırlanır?
Matematik eğitiminde oyunlaştırma etkinlikleri tasarlarken, öğrencilerin matematik becerilerini geliştirmelerini, öğrenmeyi keyifli hâlegetirmelerini ve motivasyonlarını artırmalarını sağlamak önemlidir. Oyunlar etkinliğin amacına ve yöntemlerine göre farklılıklar gösterebilir. Oyunlaştırmada farklı çerçeveler kullanılmaktadır. Bunlardan biri de Kevin Werbach (2012) tarafından geliştirilen “D” harfi ile başlayan ve 6 aşamadan oluşan D6 Oyunlaştırma tasarımıdır [2].
Her adımı D harfi ile başlayan model, bir oyunlaştırma sisteminin adım adım geliştirilmesine yardımcı olmaktadır. Bu altı adımda, oyun teorisi ve motivasyon bir araya gelmektedir [6].
D6 Oyunlaştırma modeline göre bir etkinliğin tasarlanmasında izlenilecek adımlar şu şekildedir;[8]
Görsel 2. Werbach’ın D6 oyunlaştırma modeli
Tablo1. Örnek Bir Uygulama ile Adım Adım Matematik Eğitiminde Oyunlaştırma
Hedefleri Belirleme: Öncelikle etkinliğin amacı ve hedefleri tanımlanır. Öğrencilerin hangi matematik konuları öğrenmelerinin veya pekiştirmelerinin istendiği net bir şekilde belirlenir.
Hedef: Örneğin hazırlayacağınız etkinliğin hedefi, “Tam sayılarda toplama işlemi yapılması.” olsun.
Hedef Davranışları Belirleme: Hedefe ulaşabilmesi için hangi davranışların gerçekleştirmesi gerektiğinin tespit edilerek hedef davranışlar belirlenir. Hedef davranışların belirlenmesi kadar bu davranışları ölçecek ölçüm araçlarının belirlenmesi de bu aşamada yapılır.
Hedef davranışlarımız:
Negatif iki tam sayının toplamını hesaplar.
Pozitif iki tam sayının toplamını hesaplar.
İşaretli farklı iki tam sayının toplamını hesaplar.
Tam sayılarda toplama işlemi yapar.
Verilen tam sayılardan belli sayıda tam sayıyı toplamları en büyük olacak şekilde seçerek sonucu bulur.
Verilen tam sayılardan belli sayıda tam sayıyı toplamları en küçük olacak şekilde seçerek sonucu bulur.
Oyuncu Türleri Belirleme: Oyun tabanlı matematik etkinliği tasarlarken hedef kitleyi iyi bilmek ve doğru bir şekilde analiz etmek gerekir. Bu nedenle öğrencilerin yaşları, matematik bilgi seviyeleri ve ilgi alanları gibi faktörler göz önünde bulundurulur. Etkinlikler, öğrencilerin seviyelerine uygun ve onları motive edecek şekilde tasarlanır.
Oyun türü: Bunun için fiziksel aktiviteye dayalı bir oyun seçilim. Ve konu sonrası hedefleri pekiştirmek üzere bir oyun tasarlanmasını planlayalım.
Etkinlik Döngüsünü Tasarlama: Öncelikle hangi türde bir oyun kullanılacağına karar verilir. Etkinlik döngüsünde oyunun grup veya bireysel çalışmaya uygunluğu dikkate alınarak kurallar belirlenir. Kolaydan zora doğru sıralamalar yapılarak etkinliğin nasıl oynanacağına dair açık ve anlaşılır talimatlar oluşturulur. Öğrencilerin düşük zorluk düzeyi ile oyunlaştırmaya dâhil edilmesi, oyunun kurallarını iyi bir şekilde öğrendiğinde ilerleyen aşamalarda zorluk seviyelerinin arttırılarak oyunun içinde kalmasının sağlanması önemlidir. Oyunların farklı zorluk seviyelerindeki öğrencilere uygun olacak şekilde tasarlanması tüm öğrencilerin başarı duygusunu yaşamalarına fırsat tanır.
Oyun kuralları:
Okulun bahçesine aşağıdaki şekilde bir oyun düzeneği grup sayısınca çizilir.
Öğrenciler her grupta 5 öğrenci (sınıf mevcuduna göre kişi sayısı arttırılabilir veya azaltılabilir) olacak şekilde gruplar hâlinde düzeneklerin başına geçerler.
Öğretmen fon kartonlarına aşağıdaki sayıları yazarak keser. Seçtiği 7 tamsayıyı altıgen oyun düzeneğinde yer alan dairelere yerleştirir.
Başlangıç bitiş kartlarını herhangi iki dairenin bitimine yerleştirir.
Her gruptan birer kişi aynı anda düzenekteki başlangıç noktasından oyuna başlar (Öğrenci eşleştirmelerinde seviyelerin yakın olmasına dikkat edilir).
Her turda öğrenciler sırayla değişir ve aşağıdaki soruları çözerler.
İki soruda bir kartların yerleri ve sayılar değiştirilir. Ve her iki soruda bir aşağıdaki amaca ulaşmaları istenir.
Öğrencilerden başlangıçtan başlayıp bitiş noktasından çıkılarak her bir daireden yalnızca bir kez geçerek (hepsine uğramak zorunlu değildir) sırasıyla en büyük toplamı(1.öğrenci) ve küçük (2. öğrenci) toplamı bulmaları istenir.
Örnek bir diziliş aşağıda verilmiştir.
Eğlence Ögelerini İlave Etme: Matematik etkinliklerinin, öğrencilerin ilgisini çekmek ve etkileşimini artırmak için eğlenceli ve anlamlı görevler içermesi önemlidir. Gerçek dünya problemlerini içeren görevler, matematiksel kavramları günlük yaşamla ilişkilendirebilir. Öğrencilerin, gönüllü olarak faaliyetlere katılım sağlamaları için motive olması ve eğlenmesi önemlidir. Böylece dersten ve yaptığı etkinliklerden zevk alarak sürece daha kolay uyum sağlamalarına imkân verilir. Sürece eğlenceyi dâhil ettikten sonra öğrenciyi motive eden ve hedefleri başarmayı sağlayan doğru oyun mekanikleri hazırlanmalıdır.
Biraz rekabet biraz eğlence:Her bir öğrenci sonuçlarını öğretmene sunduktan istenildiği gibi sonra en düşük ve en yüksek sayıyı elde eden gruplar +10 puan alarak grubuna puan kazandırır. Her cevap için işlemleri doğru yapanlar tebrik edilecek öğrenciler cesaretlendirilir. Oyun sonunda en çok puanı alan grup ödüllendirilir.
Uygun Araçları Belirleme: Etkinliğin sonunda öğrencilerin matematik becerileri değerlendirilerek etkinliğin hangi öğrencileri ne yönde geliştirdiği veya desteklediği tespit edilerek gelecekteki öğrenme hedefleri belirlenir.
Gelişimin değerlendirilerek bir sonraki etkinliğin planlanması:
Oyun sonunda benzer soruların olduğu toplama çıkarma işlemleri ile ilgili açık uçlu günlük yaşam problemleri sorularak öğrencilerin gelişimleri belirlenir.
O zaman hadi şimdi sizinle bir oyun oynayalım:
Aklınızdan bir sayı tutun. Ve ona sımsıkı sarılın.
Koop AsistanSorularınızı yazın, size hızlıca yardımcı olalım